Tasarımda “oyun” ve tasarım süreci üzerine

22241_230878682210_7105880_nIMG_7549 (1)

serhat özer

https://www.facebook.com/serhatecedeniz

Tasarımda “oyun” ve tasarım süreci üzerine

Tasarımda esneklik, serbestlikler, eklemlenmeler, deneyimlenme zihinsel sürecin sürekli yeni ve farklı ilişkilere kendisini bırakması ile gerçekleşebilir Bu da tabiki ön koşullanmaların azalması ve tasarımı salt bir proje imalatına indirgemeden onu kuru bir kalıba yerleştirmeden olması mümkündür. Özellikle günümüz postmodern toplumlarında ilişki biçimlerinin mekandan bağımsızlaşarak çok daha karmaşıklaşıp genişlemesi sanat alanında da belki de kalıcılıktan ziyade olayların bir aradalığı ile istiflenen bir zihinsel yaratımın gerçekleşmesini sağlamıştır. Bu açıdan sanatçı için iş üretimi başı ve sonu belirsiz olan bir deneyim ve üretim sürecidir. Ben de tasarımda özellikle sürece önem verdim. Bu süreç içersinde zorunluluk, raslantı ve beceriyi bir potada değerlendirip , zihinsel bağlamlar ile yapım-bozum paradoksunu yaşamaya çalışarak ürettiğim işlerin nefes almasını sağlamaya çalıştım. Bu nefesin kaynağı işe başlarken bendim belki ama çalışmaların sadece benim malım olmasından ziyade tam da postmodern yaşamın üretme ve tüketme potansiyeline dayanarak alımlayıcıların da işlerimi kendisine mal edebilecek bir açıklıkta oluşturmasına çalıştım.Çalışmalarımdan bir tanesi olan plastik boru içersine yerleştirilmiş üç figürlü kompozisyonumu örnek olarak verebilirim. Bu çalışmayı lego mantığı ile yaptığım daha önceki seriler ile başlamıştım. Ancak düzgün geometrik formlar yerine çeşitli büyüklüklerde negatif -pozitif büklümleri olan eğrisel yüzeyler oluşturdum. Oturan bir kadın olan buradaki bir figür üzerinde kunuşulursa; bu figür görsel ifade olarak kusurlu ve deforme edilmiş olup kadını temsil eden bir şekildir. Parçalar tek tek ele alındığında kadın formu içersinde gösterilen saç, göz, kol vs. elemanlar tek başına kaldıklarında belirsiz birer elemanlar haline gelmektedir. Bütünde zihinde herhangibir temsili karşılığı olan şeyler tek tek hiçbirşeyi temsil etmemektedir. Bu da parçaların aslında yerinden olduklarında tamamen soyutlaşmasını beraberinde getirmektedir. Bu çalışmanın diğer bir özelliği de parçaların boyutsuz gibi levha şeklinde imal edilmiş olmasıdır. Her bir eleman içinde 1cm den kalın olmayan sünger formlara renkli kumaş giydirilerek oluşturulmuştur. Bunun haricinde çalışmanın tümünü oluşturan malzemeler; kumaş, sünger levhamsı parçalar ile bunları birbirleriyle ilişkilendiren ip gergisi ve en son bütün bir kompozisyonun strüktüre eden plastik halka çerçevelendirilmiş su borusu bulunmaktadır. Tasarımın oluşması raslantı ve zorunlulukları kapsar. Burada metinde başında ifade edilen esnek tutum ile tasarım sürecinde sürekli istiflenen bir anlam sürecini yaşamaya çalıştımaktadır.Gittikçe yeni imgelem alanları açılarak belkide şiirsel diyebilenecek bir anlam damarlanmaları hayat bulmuş gibidir.Görme ve dokunma duyusunu burada birlikte de kullanmak mümkün. Çalışmadaki elemanları sıralanırsa; görsel olarak parçaların yassımsı oluşu ile bir çeşit iki boyutlulaşmasıyla ekran olan çerçeve plastik su borusu, sünger ve kumaş yamuk geometrik yüzeylerin dokunma duyusunda yumuşaklıkla, sıcaklık ve güven vermesi; gergi iplerin inşaatta kullanılan beyaz duvarcı ipi olması ile parçaları ilişkilendirmesinde çapraz yönlerden parçaları ayrıca kare bulmacalarda olduğu gibi farlı noktalardan da tutarak ilişkilendirmesi,izalaması; yeni anlam istifleşmesinde bir girdi olarak sayılabilinir. Böylelikle her anlam katmanı kendi içersinde izleyici ile tekrar tekrar kurulup bozulmaktadır. Tasarımın önemli bir görsel değeri de boşluklardır. Çalışmayı zamana ilişkilendiren de bu boşluktur. Mekanda bugünkü postmodern yaşamda artık fiziki tarifinden kurtularak ‘olayın’ belirlenimine girdiğinden bu çalışmada da kompozisyonun mekanınıda benim ürettiğim parçalar ötesinde kalan boşluk ile sağlanmıştır. Bu boşluk ise fiziki olarak o an orada olan olayların gerçekleştiği gerçek yerdir. Burda ekran içersinde ekran oluşturularak asıl kıymetli olanın sürekli devinim içersinde olan bu boşlukla gerçek yerin olması sağlanması hedeflenmiş ve sanatçı özne ürettiği çalışmayı ortama bırakarak kendisini geriye çekmiştir. Buda yeni bir imgelem katmanı yaratarak görüntü içersinde izleyici -izlenen karşıtlığından oluşan izleyicilerin kendisinde gördükleri iktidar türünden yabancılaşması tehdit altına alınarak kişinin şimdi,o an burada bulunmasının farkındalığı sorgulanmıştır. Burada bir çeşit ayna ekran görevi görmesi istenilen bu çember, içersindeki parçalarının ters simetrisinin diğer tarafa bakması ile ayna imgesi görsel olarak mümkün olması sağlanmıştır.Boşluğun varlığı diğer duyu organlarınında aktifliğini de mümkün kılmış gibidir.Duyu organlarının algısı üzerinden yola çıkarak sanal ortamda üretilen kahramanlara da değinilirse.; duyu organlarının uyarını anlamlı bir veri haline getirmesi tamamen zihinsel bir süreçtir. Daha önce deneyimleyip zihninde anlamlandırılamayan bir veri nekadar uyarıcı olsada zihinde bir değişikliğe yol açmaz. Bir çok deneylerle duyu organlarının zihinsel kapasite ile birlikte bir arada çalışarak yeni anlamlar oluşturduklarını göstermiştir. Örneğin görme duyusu çalışmayan bir kişi dokunma duyusu ile küp ve küreyi ayırt edebilirken daha sonra bu nesneleri gördüğünde görünen şekli ile dokunma duyusundan elde ettiği deneyimi bağdaştıramayarak nesneyi tanımlayamamıştır. Deneyimlenme ve uyaran olanakları arttıkça zihnin yoksunlaşması da bir parça aşılmakta ve böylece duyu ve dil dünyası gelişmektedir. Resimin yol açtığı görsel estetik haz bir şekilde duyum algıları arasında da yabancılaşmaya yol açmaktadır.Özellikle resimlerde gördüğümüz salt yüceltilmiş güzellik kaygısı bu yabancılaşmayı arttırmaktadır. Örneğin İngiltere’de Biritish Müzesin’e bir ara kadınların girmesinin yasaklanması düşüncesinden söz edelim. Bu müzede sergilenen bol sayıda çıplak (nü) resimleri erkeklerin ağzı sulanarak izlenmesine yol açarken kadınları kıskandırıp eserlere zarar verecek kadar kızdırmaktadır. Erkekleri bu derece etkilemesinin bir nedeni bu resimlerin görme duyusuna dayanan haz mekanizmasını çalıştırırken diğer duyu organlarının algı sürecini çalıştırmamasındandır.Bilgisayar oyunlarının bağımlılık yapan özelliğinden biri de konforlaşrırılmış,oburlaştırılmış görme duyusunun diğer duyumları baskılamasıdır.Bunun gibi pornografininde mantığında yer alan göze dayalı haz tatmini gündelik hayatta hiç bukadar gerçekleşmez..Normal hayatta erkek genelde kadına baktığında, kadın hiç bukadar idealleşmez, karşı cinsi olarak kendi insan yapısından benzerlikleriyle de koklama, dokunma, duyma edimlerinden gelen uyarılarla sürekli farklılaşan bir algılama süreci yaşanır. İğrenmeden, hoşlanmaya, yada çeşitli dereceden farklı zihinsel yargılarla birçok tutum alınır ve zihin derin bir duyumsama ile devinir. Bunun gibi bugün için sanatsal kabul edilebilen çalışmalar gerek resim,fotoğraf veya sinema gibi dallarda görsel kaynakların insandaki bu algı yabancılaşmasına karşı farkındalık yolundan zihni uyaran eserlerdir. Bu nedenle sanatsal çalışmalar çeşitli şekillerde, yıkıcı ,rahatsız edici yada yorucu olsa da zihinsel olarak şiirsel, edebi yönüyle algıda deneyimlenme açısından kurucu bir yönü vardır denebilir.

Yazan; Serhat Özer

Okumalar;
Sinema ve varoluşçuluk ; Hakan Savaş ,Doktora tezi. Eskişehir
Bu kaynağı edinmek için; http://tez2.yok.gov.tr/
Görmece; Ergüven, Mehmet, Metis yayınları, İstanbul
Gözlemcinin teknikleri : on dokuzuncu yüzyılda görme ve modernite; Jonathan Crary; çeviren: Elif Daldeniz, Metis yayınları, İstanbul
Görmenin İktidarı; Giovanni Sartori; çev. Gül Batuş, Bahar Ulukan, Karakutu Yayınları, İstanbul

22241_230874592210_7326500_nimageHandler (1)

imageHandler (2) 561904_10151499309642211_738898125_n

545908_10151492742967211_824137947_n378232_10151517724147211_1619989958_n291954_10150280252932211_7142347_n2516_10151511146577211_1412742417_n

imageHandler22241_252759927210_7821720_n

cember icinde figurler31647_399312077210_5769177_n

‘atölye programı’ 13.bölüm özeti; program yapımcı ve sunucusu; merve evren, konuk; serhat özer, 2014, izmir

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s